Σοφία Μπεκρῆ, φιλόλογος – θεολόγος
Τῆς Ἐκκλησίας τὰ νεόφωτα ἄστρα
«Τοὺς νεοφανεῖς ἀστέρας», «τοὺς ἐν ἐσχάτοις τοῖς χρόνοις περιφανῶς ἀθλήσαντας» τιμᾶ κατ’ ἔθος ἡ Ἐκκλησία μας τὴν Γ’ Κυριακὴ τοῦ Ματθαίου (B’ μετὰ τῶν Ἁγίων Πάντων). Σύμφωνα μὲ τὸ Συναξάριο τῆς ἑορτῆς, τὴν Ἀκολουθία τῆς ὁποίας ἔχει συνθέσει ὁ Ἅγιος Νικόδημος Ἁγιορείτης, αὐτὴν τὴν ἡμέρα «μνείαν ἐπιτελοῦμεν πάντων τῶν Ἁγίων Νεοφανῶν τοῦ Χριστοῦ Μαρτύρων τῶν μετὰ τὴν Ἅλωσιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως μαρτυρησάντων».
Ἡ πρόνοια τοῦ ἀγαθοῦ καὶ φιλεύσπλαγχνου Θεοῦ ἐνήργησε, ὥστε κατὰ τὴν πολύχρονη αἰχμαλωσία τὸ γένος μας νὰ μὴν μείνῃ ἀπαραμύθητο, ἀλλὰ «δι’ αὐτῆς καὶ ἐξ αὐτῆς (τῆς αἰχμαλωσίας) εὐκλεής (ἔνδοξος) καὶ ἄξιος καρπὸς ἀνεβλάστησεν, οἱ νεοφανεῖς μάρτυρες» (ἀπὸ τὸν Οἶκο τῆς ἑορτῆς).
Διπλῆ, ἑπομένως, ἡ προσφορὰ τῶν Νεομαρτύρων: πνευματικὴ καὶ ἐθνική.
Αὐτοὶ ὑπῆρξαν «κραταίωμα» τῆς ὀρθοδόξου πίστεως σὲ καιροὺς χαλεπούς, ὅταν αὐτὴ πολεμεῖτο λυσσαλέως τόσο ἀπὸ τοὺς ἀλλοθρήσκους Ὀθωμανοὺς ὅσο καὶ ἀπὸ τοὺς δυτικοὺς ἀλλοδόξους -οἱ δεύτεροι, μάλιστα, ἦταν περισσότερο δυσδιάκριτοι καὶ ὕπουλοι ἐχθροί. Γι’ αὐτό, Νεομάρτυρες δὲν θεωροῦνται μόνον οἱ ὑπὸ τῶν Ὀθωμανῶν μαρτυρήσαντες ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν 12ο αἰῶνα καὶ ἑξῆς ὑπὸ τῶν Λατινοφράγκων τελειωθέντες, καὶ μάλιστα μετὰ ἀπὸ τὴν Α’ Ἅλωση τῆς Κωνσταντινουπόλεως κατὰ τὴν Δ’ Σταυροφορία (1204). Πλέον, ὑπὸ τὸν ὅρο αὐτὸν δηλώνονται ὅλοι οἱ νεώτεροι ἀθλητὲς τῆς πίστεως ἀπὸ τὴν εἰκονομαχία ἕως καὶ τὶς μέρες μας, ποὺ τὸ δένδρο τῆς πίστεως δὲν παύει νὰ ἀνακαινίζεται διαρκῶς ἀπὸ τὰ πορφυρά των αἵματα.
Ἐκτὸς ὅμως ἀπὸ προασπιστὲς τοῦ ὀρθοδόξου δόγματος οἱ Νεομάρτυρες, κατὰ τὰ δύσκολα χρόνια τῆς Τουρκοκρατίας, ἀνεδείχθησαν καὶ «προστάται τοῦ ἡμετέρου γένους», διότι ὅποιος ἔχανε τὴν πίστη του ἦταν χαμένος καὶ γιὰ τὸ γένος, ἐξ οὗ καὶ ἡ ἔκφραση «τούρκεψε», γιὰ ὅποιον ἀλλαξοπιστοῦσε. Κοντολογίς, ἡ ἐθνικὴ προσφορὰ τῶν «νεοσυλλέκτων» αὐτῶν μαρτύρων ὑπῆρξε τεράστια. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν οἱ νέοι αὐτοὶ ἀθλητὲς προστέθηκαν στὴν χορεία τῶν παλαιῶν ἀθλητῶν τῆς πίστεως, μὲ τοὺς ὁποίους ἕνωσαν τὴν μαρτυρία των στὸν οὐρανό, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μὲ τὸ μαρτύριό των ἐνίσχυσαν τοὺς τυραγνισμένους ῥαγιάδες καὶ μάλιστα ἐνεδυνάμωσαν ἀδυνάμους, ἀλλαξοπιστήσαντες ἢ μή, ἀδελφοὺς στὸν ἀγῶνα καὶ στὴν μαρτυρία των ἐναντίον τοῦ κοινοῦ ἐχθροῦ, τῆς πίστεως καὶ τῆς πατρίδος.
Γι’ αὐτό, παρὰ τὰ πολυώδυνα μαρτύριά των, παρέμεναν σταθεροὶ στὴν πίστη των καὶ ὡμολογοῦσαν μὲ θάρρος: «Δὲν τουρκεύω», «δὲν προδίδω τὸν Χριστό», ἀλλὰ καὶ «πολεμῶ (-οῦμε) γιὰ τὴν ἐλευθερία τῆς Ἑλλάδος». Κοινῶς, θυσίαζαν πρόθυμα τοὺς ἑαυτούς των «γιὰ τοῦ Χριστοῦ τὴν πίστη τὴν ἁγία καὶ τῆς πατρίδος τὴν ἐλευθερία», γιὰ τὰ ὁποῖα μάχονταν καὶ οἱ μετέπειτα ἀγωνιστὲς τοῦ ’21.
Κατὰ τ’ ἄλλα, «τὰ νεόφωτα ἄστρα», «οἱ νέοι ὁπλῖται τοῦ Χριστοῦ» σὲ τίποτε δὲν διέφεραν ἀπ’ τοὺς πρὸ αὐτῶν στερροὺς ἀθλητές. Ἐβάστασαν τὸ δοκίμιο τῆς πίστεως μὲ ὑπομονὴ καὶ ἄντεξαν παρόμοια καὶ ἀγριώτερα ἀκόμη μαρτύρια: αἰκισμούς (=σωματικὲς κακώσεις), τυμπανισμούς, ἀπαγχονισμούς, ἀκόμη καὶ ἀποτρόπαιους σουβλισμοὺς γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἀντὶ νὰ δειλιάζουν καὶ νὰ ἀποτρέπωνται ἀπὸ τὰ δεινὰ βασανιστήρια, αὐτοὶ περισσότερο ἐνδυναμώνονταν ἀπὸ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ καὶ ἀπὸ τοὺς πνευματικούς των ἀλεῖπτες ἀλλὰ καὶ φιλοτιμοῦνταν καὶ συναγωνίζονταν στὸ μαρτύριο ἄλλους τολμηροὺς ἀδελφούς.
Πάνω ἀπ’ ὅλα, ὅμως, παλαιοὶ καὶ νέοι ἀγωνιστές, «τὸ περικείμενον ἡμῖν νέφος μαρτύρων», «ἀφοροῦσαν» (προσέβλεπαν) στὸν «ἀρχηγὸ καὶ τελειωτὴ τῆς πίστεως» (Ἑβρ., ιβ’ 1-2), τὸν πρωταθλητὴ Χριστό, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε ὁ ἐμπνευστής των καὶ τὸ ἰσχυρὸ κραταίωμά των. Αὐτὸν ἐπικαλοῦνταν κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ μαρτυρίου των καὶ Αὐτὸς τοὺς ἐνεψύχωνε νὰ ἀντέξουν καὶ νὰ μὴν λυγίσουν. Ἡ μορφὴ τοῦ θεμελιωτοῦ τῆς πίστεως Χριστοῦ καὶ τὸ παράδειγμα πάντων τῶν μιμητῶν Του, Ἀποστόλων, κηρύκων, ὁμολογητῶν καὶ πάσης φύσεως μαρτύρων, τοὺς ἔδινε θάρρος καὶ κουράγιο στὴν ἄθλησή των. Κυρίως ὅμως τοὺς ἐνεδυνάμωνε ἡ ἐλπίδα τῆς ἀποκτήσεως τῶν μελλόντων ἀγαθῶν καὶ τοῦ στεφάνου τῆς αἰωνίας δόξης Του, «ὅν ἐπηγγείλατο ὁ Κύριος τοῖς ἀγαπῶσιν Αὐτόν» (Καθολικὴ Ἐπιστολὴ Ἰακώβου, α’ 12).
Ἐὰν θέλωμε, λοιπόν, καὶ μεῖς νὰ διατηρήσωμε ζωντανὴ τὴν πίστη μας, ποὺ δοκιμάζεται καὶ πάλι, στοὺς χαλεποὺς αὐτοὺς καιρούς, ἀπὸ φανεροὺς καὶ κρυφοὺς ἐχθρούς, καὶ νὰ μὴν ἀποκάμωμε «ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν ἐκλυόμενοι (ἀποθαρρυνόμενοι)» (Ἑβρ., ιβ’ 3), δὲν ἔχομε παρὰ νὰ βαδίζωμε στὰ ἴχνη τῶν μαρτύρων, παλαιῶν καὶ νέων, καὶ ἀντλῶντας συνεχῶς δύναμη καὶ θάρρος ἀπὸ τὸν δικό των ἀγῶνα νὰ δίνωμε καὶ μεῖς τὴν δική μας μαρτυρία καὶ τὸν δικό μας ἀγῶνα, μὲ τὴν βεβαία ἐλπίδα ὅτι, στὸ τέλος, μὲ τὴν χάρη τοῦ Θεοῦ, θὰ ἀξιωθοῦμε καὶ τῶν δικῶν των τιμῶν.
Τὸ παράδειγμα, μάλιστα, τῶν Νεομαρτύρων, ποὺ ἦταν παιδιὰ καὶ νέοι, μπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ τὸν καλύτερο ὁδοδείκτη καὶ γιὰ τὰ σημερινὰ παιδιὰ καὶ τοὺς νέους μας, νὰ ἀγωνίζωνται μὲ ὅραμα, μὲ στέρεα ἰδανικὰ καὶ ἀξίες, ὅπως αὐτὲς ποὺ τοὺς διδάσκουν οἱ καταξιωμένοι, παλαιοὶ καὶ νέοι, ἀθλητὲς τῆς πίστεως καὶ τῆς πατρίδος. Αὐτοὶ μποροῦν νὰ ἀποτελέσουν γνήσια καὶ ἀσφαλῆ πρότυπα, ποὺ δὲν θὰ τοὺς ἀπογοητεύσουν ποτέ, διότι εἶναι διαχρονικοὶ καὶ αἰώνιοι, ὅπως αἰώνιος εἶναι καὶ ὁ Χριστός, στὸν Ὁποῖον ἐκεῖνοι ἀφ-οροῦν (προσβλέπουν). Μὲ τὶς πρεσβεῖες τῶν Ἁγίων Του καὶ μάλιστα τῶν ἐνδόξων Νεομαρτύρων Του, γένοιτο!
_________________
Πηγὴ γιὰ ὅσα χωρία δὲν παρατίθεται εἶναι ἡ Ἀσματικὴ Ἀκολουθία πάντων τῶν Ἁγίων Νεομαρτύρων τῶν μετὰ τὴν Ἅλωσιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως μαρτυρησάντων μετὰ Παρακλητικοῦ Κανόνος καὶ Χαιρετισμῶν, Α’ ἔκδ. Ἱερὰ Μονὴ Ὁσίου Νικοδήμου (Ἁγιορείτου) ἐν Ἑλληνικῷ Γορτυνίας, 1983.
Ἐπίσης, ἀναφέρονται ἐνδεικτικά:
- Νικοδήμου Ἁγιορείτου, Νέον Μαρτυρολόγιον, ἤτοι μαρτύρια τῶν νεοφανῶν μαρτύρων, ἐπιμ. Παντελῆ Πάσχου, Ἀστήρ, ἔκδ. Δ’, Ἀθήνα 1993.
-Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου, Οἱ Νεομάρτυρες, εἰσαγωγή, σημειώσεις, ἐπιμέλεια Ἰωάννου Χρ. Κωνσταντινίδου, Ἐκδόσεις «Τῆνος», Ἀθῆναι 1970.
Πηγή: https://www.impantokratoros.gr
.jpg)
