Οι τελευταίοι Έλληνες της Κορσικής

Οι τελευταίοι Έλληνες της Κορσικής

Ταξιδέψαμε μέχρι το Καργκέζε, εκεί όπου τον 17ο αιώνα εκατοντάδες Μανιάτες αναζήτησαν την τύχη τους μακριά από την πατρίδα. Σήμερα, 350 χρόνια μετά, οι απόγονοί τους προσπαθούν να διατηρήσουν ζωντανή τη μνήμη της καταγωγής τους.

Γράφει ο Πολύβιος Ανεμογιάννης 

  Ένα πανέμορφο χωριό στη δυτική ακτή της Κορσικής στέκει περήφανο μπροστά στο απέραντο γαλάζιο. Δύο εκκλησίες, η μία «λατινική», όπως την ονομάζουν εδώ, και η άλλη «ελληνική», ορθώνονται σαν προμαχώνες∙ η μία κοιτά τη Δύση, η άλλη την Ανατολή. Ανάμεσά τους απλώνονται αμφιθεατρικά τα σπίτια του χωριού, που μοιάζουν συμφιλιωμένα με τη διπλή θρησκευτική ταυτότητα του μέρους, ενώ πιο κάτω, κήποι και μποστάνια κατρακυλούν προς το λιμανάκι και το κοιμητήριο, που ατενίζει τη θάλασσα. Το Καργκέζε είναι γνωστό ως το χωριό με τις δύο εκκλησίες.

Άποψη του χωριού Καργκέζε στη δυτική ακτή της Κορσικής.

Η Ροζ-Ελέν Στεφανόπολι ντε Κομνέν-Μανσό είναι απόγονος του καπετάνιου Γεωργίου Στεφανόπουλου, ιδρυτή του χωριού το 1775. Το σπίτι της οικογένειας, ένα διώροφο αρχοντικό με έναν πανέμορφο κήπο, βρίσκεται λίγο πιο πάνω από την ελληνική εκκλησία, στην καρδιά του χωριού. «Ο πατέρας μου, Μισέλ Στεφανόπολι ντε Κομνέν, πέθανε το 2019, σε ηλικία 100 ετών. Πέρασε 30 χρόνια της ζωής του κάνοντας έρευνα γύρω από την ιστορία της ελληνικής κοινότητας της Κορσικής αλλά και της οικογένειάς μας. Μιλούσε ελληνικά και είχε κάνει πολλά ταξίδια στην Ελλάδα, ενώ σε κάποια από αυτά είχα πάει και εγώ μαζί του. Εκείνος ήταν που ξετύλιξε τον μίτο της Αριάδνης». Στον επάνω όροφο συναντάμε έναν τοίχο γεμάτο με παλιούς χάρτες της Κορσικής. Το γραφείο του πατέρα της είναι γεμάτο βιβλία, φακέλους με έγγραφα και γράμματα, καθώς και άλμπουμ με οικογενειακές φωτογραφίες. Μου χαρίζει τρία ιστορικά βιβλία γύρω από την απίστευτη περιπέτεια των Μανιατών που ήρθαν να εγκατασταθούν στην Κορσική τον 17ο αιώνα.

Tο δημαρχείο του Καργκέζε, όπου κυματίζει, δίπλα στη γαλλική και την κορσικανική, η σημαία της Ελληνικής Επανάστασης. 

Μια βεντέτα, μια μετανάστευση

Η ιστορία αρχίζει στο Οίτυλο (τότε Βοίτυλον) της Μάνης. Οι Οθωμανοί, που είχαν χτίσει βορειότερα το κάστρο της Κελεφάς, ήλεγχαν το χωριό καθώς και το λιμάνι του, απειλώντας να υποτάξουν την περιοχή. Παράλληλα η Μάνη ήταν θέατρο συγκρούσεων με αιματηρές βεντέτες ανάμεσα σε τρεις οικογένειες: του Ιατράκου, του Λυμπεράκη και του Στεφανόπουλου (της οικογένειας των Στεφανόπουλων-Κομνηνών), που ήταν καπετάνιοι στο Βοίτυλο. Το μίσος του Γερακάρη Λυμπεράκη (γνωστού πειρατή της εποχής, τον οποίο οι Τούρκοι έκαναν μπέη της Μάνης) εναντίον των Στεφανόπουλων δεν πήγαζε μόνο από ανταγωνισμό, αλλά και, όπως λέει ο θρύλος, από το γεγονός ότι η κόρη του Ιατράκου αρνήθηκε να τον παντρευτεί (παρόλο που ο πατέρας της είχε συμφωνήσει με τον γάμο), επειδή αγαπούσε τον Μιχάλη Στεφανόπουλο, τον γιο του Γεωργίου, τον οποίο τελικά και παντρεύτηκε.

Φωτογραφία από τις αρχές του 20ού αιώνα με Κορσικανούς ελληνικής καταγωγής από το Καργκέζε. 

Εκμεταλλευόμενος την εξουσία του, ο Λυμπεράκης άρχισε να καταδιώκει τους Στεφανόπουλους. Το 1663, η πίεση έγινε τόσο ασφυκτική, ώστε ο Γεώργιος Στεφανόπουλος συγκέντρωσε όλα τα μέλη της οικογένειάς του με σκοπό να φύγουν στην Ιταλία. Γι’ αυτόν τον λόγο έστειλε ως αντιπρόσωπο τον συγγενή του Ιωάννη Στεφανόπουλο για διαπραγματεύσεις με τη Δημοκρατία της Γένοβας. Μετά από πολλές επαφές που διήρκεσαν 12 χρόνια, η ιταλική πόλη πρότεινε στους Μανιάτες να εγκατασταθούν στην Κορσική, που ήταν τότε αποικία της, και όπου ο πληθυσμός έφθινε δραματικά. Πρέπει να σημειωθεί ότι η Γένοβα αντιμετώπιζε σκληρή αντίσταση από τους Κορσικανούς, ιδιαίτερα στην ενδοχώρα, και έτσι την ενδιέφερε να φέρει τους Μανιάτες ως εποίκους γεωργούς στο νησί, λαμβάνοντας υπόψη και το γεγονός ότι υπήρχαν ήδη Έλληνες μετανάστες στη Σικελία και τη Νότια Ιταλία, οι οποίοι μάλιστα ήταν γνωστοί για την εργατικότητά τους.

Στο κέντρο του χωριού δεσπόζει η εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα.

Η συμφωνία σχετικά με τις υποχρεώσεις των Μανιατών που θα γίνονταν υπήκοοι της Γένοβας επήλθε μετά από έντονες διαπραγματεύσεις – ένας από τους βασικούς όρους ήταν να ασπαστούν το Καθολικό Δόγμα. Όσον αφορά τα «τεχνικά» χαρακτηριστικά της συμφωνίας, η ιταλική πόλη θα μετέφερε με δικά της πλοία τους Μανιάτες στην Κορσική, θα παρείχε τρόφιμα για 20 μήνες μέχρι να βγει η πρώτη σοδειά και θα αποζημίωνε τους Κορσικανούς νόμιμους ιδιοκτήτες της περιοχής Παομία.

Η συμφωνία σχετικά με τις υποχρεώσεις των Μανιατών που θα γίνονταν υπήκοοι της Γένοβας επήλθε μετά από έντονες διαπραγματεύσεις – ένας από τους βασικούς όρους ήταν να ασπαστούν το Καθολικό Δόγμα.

Η Γένοβα, όμως, δεν τήρησε τη συμφωνία. Τον Σεπτέμβριο του 1675 οι Στεφανόπουλοι χρειάστηκε να νοικιάσουν μόνοι τους το γαλλικό πλοίο «Ο Σωτήρας» ( Le Sauveur) για να καταφέρουν να μεταναστεύσουν. Περίπου 800 άτομα επιβιβάστηκαν σε αυτό, ανάμεσα στα οποία ο επίσκοπος Πανθέμιος, κληρικοί, μοναχοί, 430 μέλη της οικογένειας των Στεφανόπουλων και 300 άλλων οικογενειών, κυρίως γεωργοί, χτίστες, ξυλουργοί και ναυτικοί. Σάλπαραν με την έγκριση των Οθωμανών –που εν τω μεταξύ είχαν υπογράψει συνθήκη ειρήνης με τη Γένοβα– για ένα ταξίδι που είχαν προβλέψει να διαρκέσει δέκα, αλλά τελικά διήρκεσε 96 ολόκληρες μέρες.

O δήμαρχος του Καργκέζε, Ζαν Κλοντ Ντονζελά. 

Στις 6 Ιανουαρίου του 1676 έφτασαν εξουθενωμένοι στον προορισμό τους. Περίπου 120 έχασαν τη ζωή τους στο ταξίδι, ανάμεσα στους οποίους και ο Γεώργιος Στεφανόπουλος, που οργάνωσε την αποστολή και τελικά πέθανε στη Γένοβα.

Νέα πατρίδα στη νέα πατρίδα

Στις 14 Μαρτίου του 1676, περίπου 600 Μανιάτες αποβιβάστηκαν στην παραλία Καπιτσόλου στη δυτική Κορσική, πριν ανέβουν στην Παόμια. Τα πρώτα χρόνια ήταν πάρα πολύ δύσκολα και η περιοχή δεν είχε τίποτα από τον επί γης Παράδεισο που είχε «υποσχεθεί» ο Γεώργιος Στεφανόπουλος. Οι Μανιάτες αντιμετώπισαν κακουχίες και πείνα, αφού η Γένοβα δεν τους έδωσε ποτέ τα συμφωνημένα μέσα για να διευκολύνει την εγκατάστασή τους αλλά και την καλλιέργεια της κακοτράχαλης γης. Οι σχέσεις τους με τις Αρχές της ιταλικής πόλης αλλά και με τους Κορσικανούς γείτονες ήταν τεταμένες. Κατόρθωσαν, παρ’ όλα αυτά, να ριζώσουν στην Παόμια, να χτίσουν σπίτια, να καλλιεργήσουν τη γη και να δημιουργήσουν μια δυνατή μανιάτικη κοινότητα.

Η Ροζ-Ελέν Στεφανόπολι ντε Κομνέν-Μανσό στο γραφείο του πατέρα της, μελετητή της ιστορίας της ελληνικής κοινότητας της Κορσικής.

Αυτό που κανείς δεν είχε προβλέψει, όμως, ήταν η επανάσταση των Κορσικανών ενάντια στη Γένοβα, το 1729. Το συμβάν, δηλαδή, που έγινε η αιτία να εγκαταλείψουν και πάλι τη γη τους. Οι Μανιάτες αρνήθηκαν να στραφούν ενάντια στην ιταλική πόλη που τους έσωσε από τους Οθωμανούς, ενώ μάλιστα μερικοί από αυτούς υπηρετούσαν ήδη στον στρατό της. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι Κορσικανοί να επιτεθούν και να καταστρέψουν το χωριό, αναγκάζοντάς τους σε άτακτη φυγή, αρχικά προς τη θάλασσα και στη συνέχεια στο Αιάκειο της Κορσικής), εκεί όπου έζησαν για σχεδόν 40 χρόνια. Στην Παόμια, μόνο τα ερείπια μιας μικρής εκκλησίας που έχτισαν οι Μανιάτες παραμένουν όρθια μέχρι σήμερα.

Το 1768, η Γένοβα παραχώρησε την Κορσική στη Γαλλία με τη Συνθήκη των Βερσαλλιών. Οι Μανιάτες ζήτησαν τότε να επιστρέψουν στην Παόμια, αλλά το αίτημά τους δεν έγινε δεκτό. Άρχισαν τότε τις διαπραγματεύσεις με τις γαλλικές Αρχές, ρίχνοντας στο τραπέζι την επιστολή του βασιλιά της Ισπανίας Καρόλου ΙΙΙ, που τους είχε προσκαλέσει στην Ισπανία. Εν τω μεταξύ, κάποιοι από αυτούς είχαν φύγει για τη Σαρδηνία και άλλοι είχαν μεταναστεύσει στη Φλόριντα.

Αναμνηστική πλάκα από το 1965, όταν έγιναν οι πρώτες αμοιβαίες επισκέψεις μεταξύ των κατοίκων του Οιτύλου και του Καργκέζε. 

Τελικά, οι περισσότερες οικογένειες δέχτηκαν την πρόταση του Γάλλου επάρχου Μαρμπέφ να τους εγκαταστήσει στο Καργκέζε, ένα καινούργιο χωριό, όπου ο γαλλικός στρατός θα τους έφτιαχνε 120 σπίτια. Τον Μάιο του 1775, σχεδόν 100 χρόνια μετά την άφιξή τους στο νησί, οι πρώτοι 259 Μανιάτες εγκαταστάθηκαν εκεί.

Η σημερινή πραγματικότητα

Το Καργκέζε έχει σήμερα 1.150 μόνιμους κατοίκους. Φτάνω πρωί στην ελληνική εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα, η οποία χτίστηκε από το 1852 μέχρι το 1872. Αν και είναι καθολική, ακολουθείται το βυζαντινό τυπικό, η λειτουργία γίνεται στα ελληνικά και το ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι απόλυτα πιστό στην Ορθόδοξη εκκλησιαστική αρχιτεκτονική. Από το προαύλιό της βλέπουμε όλο το χωριό, καθώς και τη λατινική εκκλησία που έχτισαν το 1828 Κορσικανοί που ήρθαν να εγκατασταθούν εδώ μετά τους Μανιάτες. Κοιτάζοντας τη θάλασσα, ακούω από κάποιο κοντινό σπίτι να τραγουδούν Τα παιδιά του Πειραιά στα ελληνικά, με μια ελαφριά γαλλική προφορά. Πρόκειται για μια χορωδία που κάνει πρόβες. Μέλος της είναι η Μαρί-Λουίζ ή Λιλού Ζανετάκι, που θα μου μιλήσει αργότερα για την ελληνική της καταγωγή.

Tο νεκροταφείο του Καργκέζε, λίγο πιο χαμηλά από τα σπίτια, κοντά στη θάλασσα.

«Τον παππού μου τον έλεγαν Βολιμάκο, δηλαδή “αυτός που βάζει το βόλι στο ντουφέκι”». H ίδια γεννήθηκε στην Κωνσταντίνη της Αλγερίας, σε οικογένεια ελληνικής καταγωγής από την Κορσική, που πήγε εκεί τον 19ο αιώνα, όταν η Αλγερία ήταν ακόμη γαλλική αποικία. Έφυγαν στις αρχές της δεκαετίας του 1960, εξαιτίας του πολέμου της ανεξαρτησίας της αφρικανικής χώρας. «Είμαστε τυχεροί που τελικά γυρίσαμε εδώ στο Καργκέζε, ευτυχώς είχαμε κρατήσει το σπίτι μας», λέει. Μου μίλησε με περηφάνια για τον παππού της Ντράγκο Βολιμάκι, που τον έστειλε ο γαλλικός στρατός να πολεμήσει στα Δαρδανέλλια, επειδή ήξερε ελληνικά. «Οι γονείς μου μιλούσαν μεταξύ τους ελληνικά, αραβικά, κορσικανικά, αλλά σε εμάς τα παιδιά, μόνο γαλλικά».

Κρατώντας ζωντανή τη μνήμη

Αργότερα θα την ακούσω στην ελληνική εκκλησία να τραγουδά με άλλους Κορσικανούς τον ελληνικό Εθνικό Ύμνο, τον κορσικανικό, τον Ύμνο της Μάνης και το «Αγνή Παρθένε Δέσποινα»… Ο διευθυντής της χορωδίας είναι ο επίσης ελληνικής καταγωγής Ζαν-Νοέλ Νταπελό. Είναι ακόμη ο υπεύθυνος Πολιτισμού του Δήμου Καργκέζε και το κύριο στέλεχος μιας μικρής ομάδας που οργανώνει φέτος τους εορτασμούς για τα 350 χρόνια από την άφιξη των Μανιατών στην Κορσική. Παράλληλα είναι ο πρωταγωνιστής μιας μεγάλης προσπάθειας να ξανασυνδεθεί το Καργκέζε με την Ελλάδα και ιδρυτής του συλλόγου «Μνήμη μόρια». Η Εμανουέλ Φριμιγκάτσι, πρόεδρος του συλλόγου, θα πει ότι ο στόχος της είναι να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη. «Αν ξεχάσουμε την ιστορία μας, δεν θα υπάρχουμε, η ιδιαιτερότητά μας θα χαθείκαι το Καργκέζε θα γίνει σαν οποιοδήποτε άλλο χωριό της Κορσικής».

Χαρακτηριστική πόρτα στο γραφικό χωριό της Κορσικής. 

Ενώ είχαν οργανωθεί ταξίδια στο Οίτυλο της Μάνης από το 1965 και μετά, η επαφή χάθηκε τη δεκαετία του ’80. Η Σεσίλ Πιαντανέλι, ηλικίας 97 ετών, μιλάει για το πρώτο της ταξίδι στο Οίτυλο, το 1965. «Θυμάμαι ήμασταν περίπου 20 άτομα, ήρθαν και ιερείς για να πάμε στο Βοίτυλο [Οίτυλο]. Φύγαμε με καράβι από το Αιάκειο, πήγαμε στη Μασσαλία και από εκεί στην Ελλάδα… Φτάσαμε με τα πολλά στη Μάνη. Το Βοίτυλο έμοιαζε με κορσικανικό χωριό. Έγινε λειτουργία στην εκκλησία, μετά φάγαμε όλοι μαζί… Μας υποδέχτηκαν με τιμές, σαν να ήμασταν από την ίδια οικογένεια».

«Αν ξεχάσουμε την ιστορία μας, δεν θα υπάρχουμε, η ιδιαιτερότητά μας θα χαθεί και το Καργκέζε θα γίνει σαν οποιοδήποτε άλλο χωριό της Κορσικής». -Εμανουέλ Φριμιγκάτσι, πρόεδρος του συλλόγου «Μνήμη μόρια»

Βρίσκω ξανά τον Ζαν-Νοέλ στο δημαρχείο του Καργκέζε, όπου στην πρόσοψη κυματίζει, δίπλα στη γαλλική και την κορσικανική, η λευκή σημαία της Ελληνικής Επανάστασης με τον γαλάζιο σταυρό και το σύνθημα «Νίκη ή Θάνατος. Ή ταν ή επί τας». Με τον δήμαρχο του χωριού, Ζαν-Κλοντ Ντονζελά, που δεν έχει ελληνική καταγωγή, με υποδέχονται στο δημαρχείο και μου μιλούν για τα σχέδιά τους να αναζωπυρώσουν τη σχέση του χωριού με την Ελλάδα. Στον τοίχο έχουν την ελληνική σημαία δίπλα στην ευρωπαϊκή, τη γαλλική και βεβαίως την κορσικανική. Οι τέσσερις σημαίες βρίσκονται αριστερά από την προτομή της Μαριάν, που είναι σύμβολο της Γαλλικής Δημοκρατίας και το οικόσημο του Καργκέζε. Καταλαβαίνει κανείς ότι αυτά είναι τα συστατικά του μείγματος αυτού του μικρού χωριού. «Η ιστορία μας έχει άρρηκτη σχέση με την Ελλάδα», θα πει ο δήμαρχος που θυμάται να μαθαίνει ελληνικά τραγούδια και χορούς στο σχολείο. Μάλιστα μέχρι πρόσφατα είχαν έναν δάσκαλο ελληνικών.

O ελληνικής καταγωγής Ζαν-Νοέλ Νταπελό διευθύνει τη χορωδία που θα τραγουδήσει στον εορτασμό των 350 χρόνων της άφιξης των Ελλήνων από τη Μάνη, που θα γίνει τον επόμενο Οκτώβριο. 

Πολιτισμός σημαίνει ετερότητα

Περπατώ στους δρόμους του χωριού και νιώθω κάτι το πολύ οικείο. Η αίσθηση πηγάζει ίσως από το μεσογειακό φως, τις πόρτες των σπιτιών που μου θυμίζουν το Πήλιο, τις γάτες που λιάζονται το πρωί, τα γεράνια, τα γιασεμιά και τις βουκαμβίλιες. Συναντώ τον Λιονέλ Ρεϊμπό, Γάλλο ιταλικής καταγωγής, που ζει κοντά στο Καργκέζε με τη σύζυγό του. Είναι λάτρης της Ελλάδας και διδάσκει ελληνικούς χορούς. «Ο ελληνικός πολιτισμός μάς έφερε κοντά στη Μεσόγειο, που αναζητούσαμε μετά από πολλά χρόνια διαμονής στη Βρετάνη», θα πει η σύζυγός του Αν-Μαρί, ζωγράφος και γλύπτρια. Η κόρη τους Λετίσια σπούδασε κλασική φιλολογία και έχει μεταφράσει στα γαλλικά δύο συλλογές του Οδυσσέα Ελύτη.

Για ποιον λόγο, όμως, άνθρωποι που δεν έχουν ρίζες στην Ελλάδα την αναζητούν; Μια απάντηση γι’ αυτό θα δώσει ο διευθυντής του Πολιτιστικού Κέντρου του Καργκέζε, Λοράν Ζιβερί, ο οποίος οργανώνει εκδηλώσεις (διαλέξεις, θεατρικές παραστάσεις, ταινίες) που έχουν σχέση με τον ελληνικό πολιτισμό: «Ο ελληνικός πολιτισμός και ιδιαίτερα η μυθολογία έχουν επηρεάσει την παγκόσμια κουλτούρα. Η Μεσόγειος δημιουργεί έναν σύνδεσμο με τον πολιτισμό και η Κορσική είναι ένα μεσογειακό νησί… Η επαφή με την Ελλάδα είναι ένας πλούτος και μια ιστορία που μοιραζόμαστε εδώ. Όταν ανεβάζουμε παραστάσεις όπως το Σύνδρομο του Οδυσσέα του Σέργιο Μπαρμπούσια, αναφερόμαστε στη μετανάστευση. Όταν παίζουμε την Ξένη σαν παρωδία του γνωστού βιβλίου του Καμί, καταδικάζουμε την ξενοφοβία. Σήμερα ζούμε σε μια εποχή αποκλεισμού, πόλωσης και εθνικισμού. Είναι πλούτος το να ερχόμαστε σε επαφή με άλλες κουλτούρες. Πολιτισμός σημαίνει ετερότητα και η Μεσόγειος είναι ένας πολιτισμός χιλιετηρίδων».

Άλμπουμ με παλιές φωτογραφίες, μεταξύ των οποίων και εικόνες από γάμο Κορσικανών ελληνικής καταγωγής.   

Αφήνω το Καργκέζε και σταματώ για λίγο στην παραλία όπου αποβιβάστηκαν οι 600 Μανιάτες από το Οίτυλο το 1676, διανύοντας πάνω από 1.000 ναυτικά μίλια. Κοιτάζω τη θάλασσα και τα βουνά γύρω και συλλογίζομαι το απίστευτο κουράγιο που είχαν αυτοί οι άνθρωποι, οι οποίοι μετανάστευσαν εδώ πριν από 350 χρόνια, για να καταφέρουν, τελικά, κάτι πολύ σημαντικό εδώ στο Καργκέζε: να δημιουργήσουν ένα κορσικανικό χωριό με ελληνικές ρίζες, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την πρώτη τους πατρίδα.

kathimerini

https://romioitispolis.gr

Δύο πελώρια θέματα: Περί Θεού και περί Μεσσίου

• 

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΟΣ [: Ιω.4,25-26 και 42β]

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα:

«ΔΥΟ ΠΕΛΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ: ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΜΕΣΣΙΟΥ»

[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 5-5-1991] 

Σήμερα η Εκκλησία μας, αγαπητοί μου, μας προβάλλει τον θαυμάσιον εκείνον διάλογον μεταξύ του Κυρίου και της Σαμαρείτιδος γυναικός. Βέβαια, ο ευαγγελιστής Ιωάννης, δια μακρών και σχετικά λεπτομερώς, μας αναφέρει όσους διαλόγους παραθέτει μέσα στο ιερό του Ευαγγέλιο. Όμως, ο διάλογος, αυτός, του Κυρίου με την Σαμαρείτιδα γυναίκα, είναι ο μακρύτερος και ο σπουδαιότερος. Διότι αναφέρεται σε δύο πελώρια θέματα: στο θέμα περί του Θεού και εις το θέμα περί του Μεσσίου. Με τον Νικόδημο, επί παραδείγματι, ο διάλογος είναι περί αναγεννήσεως του ανθρώπου. Αλλά όλα τα άλλα έρχονται από κάτω, αφού κορυφαίο θέμα είναι το θέμα του Θεού και το θέμα του Μεσσίου.

Ετέθησαν τα θέματα αυτά κατά έναν θαυμαστόν τρόπον. Βέβαια, την αφορμή την έδωσε η ιδία η Σαμαρείτις και κάνει εντύπωση  μία γυναίκα, επιπλέον Σαμαρείτις, δηλαδή μη έχουσα σχέση με τον λαό του Θεού - διότι οι Σαμαρείται εθεωρούντο από τους Ιουδαίους περίπου ειδωλολάτραι- μία αγράμματος γυναίκα, δεν έτυχε καμίας θεολογικής παιδεύσεως, δεν κάθισε κοντά σε Ραβίνους να ακούσει διδασκαλίες, και πόρνη! Εκπληκτικόν!

Όμως ο Κύριος, ο καρδιογνώστης, που βλέπει τις προθέσεις, βλέπει τις διαθέσεις και την προαίρεση του ανθρώπου, έβλεπε εις αυτήν την γυναίκα θεολογικόν ενδιαφέρον. Και ανοίχτηκε κουβέντα, συζήτησις, εκεί στο φρέαρ του Ιακώβ. Οι μαθηταί είχαν πάει εν τω μεταξύ στην πόλιν δια να αγοράσουν τροφές. Αυτή δε η γυναίκα ήλθε εις το πηγάδι δια να αντλήσει νερό. Ανοίχτηκε θεολογική συζήτησις περί Θεού! Και πώς πρέπει να λατρεύεται ο Θεός. Και πού πρέπει να λατρεύεται ο Θεός. Και τότε ο Κύριος, βεβαίως, ετοποθέτησε ορθά το όλον θέμα, λέγοντας: «Πνεῦμα ὁ Θεός, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν».     

Πνεύμα ο Θεός! Τι είναι ο Θεός; Τι είναι ο Θεός; Από την στιγμή που ο άνθρωπος έχασε από τον οπτικό του ορίζοντα τον Θεόν, Τον αναζητεί. Τον αναζητεί, διότι ο Θεός έβαλε μέσα μας την έφεσιν της αναζητήσεως. Γι΄αυτό, πολύ σωστά έλεγε ο Πλούταρχος: «Μπορείτε να γυρίσετε πόλεις και να δείτε στον κόσμο πόλεις ατειχίστους, πολιτισμένες ή απολιτίστους, μπορείτε να δείτε τούτα ή εκείνα, πόλη χωρίς βωμούς δεν θα συναντήσετε». Δηλαδή, με άλλα λόγια, το θρησκευτικόν αίσθημα είναι παγκόσμιον. Σε όλους τους ανθρώπους, σε όλες τις φυλές, σε οποιαδήποτε στάθμη πολιτισμού κι αν αυτοί οι άνθρωποι βρίσκονται. Γιατί; Γιατί ο Θεός φύτεψε μέσα μας την αναζήτηση του Θεού.

Τώρα, βέβαια, Τον εχάσαμε τον Θεόν από τον οπτικό μας ορίζοντα. Και αρχίσαμε να λέμε αλλότρια πράγματα ότι είναι ο Θεός. Ότι ο Θεός… τι είναι ο Θεός; «Ο θεός είναι η κτίσις, είναι ο ήλιος, ο θεός. Γιατί; Επειδή μας θερμαίνει, επειδή μας φωτίζει, επειδή μας ζωογονεί. Έτσι, δεν πρέπει παρά να είναι αυτός ο θεός». Άλλες δυνάμεις… Δηλαδή πανθεϊσμός. Ή ακόμη, φθάνομε στο τελευταίο, να πούμε: «Εγώ, ο άνθρωπος, είμαι ο θεός». Βέβαια, το τελευταίο είναι μεγάλη μωρία, αλλά όχι ολιγότερη μωρία είναι γενικά η ειδωλολατρία.

Έπρεπε, συνεπώς, να αποκαλυφθεί ο Θεός. Διότι οι άνθρωποι δεν θα μπορούσαν ποτέ να μάθουν περί του Θεού. Και έρχεται τώρα ο Κύριος Ιησούς και λέγει σ’ αυτήν την γυναίκα ότι ο Θεός είναι Πνεύμα. Δεν έχει καμίαν σχέσιν με την κτίσιν. Πνεύμα ο Θεός. Και μάλιστα εδώ, όσοι θεολογείτε, ακούσατε και κάτι θαυμαστόν: «Πνεῦμα ὁ Θεός, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν». «Πνεῦμα ἐν πνεύματι». «Πνεῦμα ἐν πνεύματι». Εκ πρώτης όψεως και δίκαια, δίδεται η εντύπωσις ότι κατά πνευματικόν τρόπον θα λατρεύσω τον πνευματικόν Θεόν. Ορθόν. Αλλά πίσω από αυτό, δεν είναι τι άλλο παρά, εάν ο Θεός είναι ο Πατήρ, τότε «ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ» είναι τα άλλα δύο πρόσωπα της Αγίας Τριάδος! Διότι ο Θεός είναι ο Πατήρ, είναι ο Υιός, ο Οποίος είναι η Αλήθεια («Ἐγώ εἰμι ἡ Ἀλήθεια») και το Πνεύμα το Άγιον. Ώστε λοιπόν, ξεκινώ από το Πνεύμα το Άγιον, φθάνω εις τον Υιόν και περνάω εις τον Πατέρα. Ποτέ δεν θα φθάσω εις τον Πατέρα, παρά από το Πνεύμα το Άγιον δια του Υιού εις τον Πατέρα. Έτσι εδώ, «ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ» δεν σημαίνει τι άλλο παρά ότι ο Θεός Αυτός είναι πνευματικός, που σημαίνει είναι έξω από το δημιούργημά Του, που λέγεται «κόσμος», «ύλη», «σύμπαν», έξω από το δημιούργημά Του, έξω από τον χώρο, έξω από τον χρόνο, και ο Θεός Αυτός είναι Τριαδικός. Είναι εκπληκτικό!

Και το άλλο είναι περί του Μεσσίου. Γιατί χρόνος δεν μένει πολύς να επεκταθούμε περισσότερο. Το θέμα αυτό περί του Μεσσίου, αγαπητοί μου, είναι πάρα πολύ σημαντικό. «Μεσσίας» θα πει αυτός ο οποίος έρχεται εξ ονόματος του Πατρός να σώσει τον κόσμον. Έργον του Οποίου είναι η σωτηρία του κόσμου. Είναι ο κεχρισμένος, ελληνικά. Μεσσίας, εβραϊκή λέξις, θα πει ο κεχρισμένος, ο Χριστός. Αυτός ο Οποίος εχρίσθη. Με την αποστολήν, την οποίαν θα πρέπει να φέρει εις πέρας. Και δεν είναι τι άλλο παρά η σωτηρία του ανθρώπου. Και η σωτηρία ξεκινά από την συμφιλίωση του ανθρώπου με τον Θεό. Και του Θεού με τον άνθρωπον.

Είναι, λοιπόν, ένα πρόσωπον ο Μεσσίας. Θα πρέπει να είναι κάτι περισσότερο από αυτό που λέμε «άνθρωπος». Είναι Θεός ο Μεσσίας. Ναι. Είναι το δεύτερον πρόσωπον της Αγίας Τριάδος. Είναι ο Θεός Λόγος. «Ο Θεός Λόγος», λέγει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, «δεν ηνείχετο, δεν ηνείχετο να λατρεύονται τα ξόανα, τα ξύλινα δηλαδή αγαλματίδια, και τα είδωλα και οι πέτρες και η κτίσις και να μην λατρεύεται ο Θεός Πατήρ». Κι επειδή Εκείνος, ποιος; Ο Θεός Λόγος μάς έκτισεν, ο Θεός Λόγος μάς έκτισεν, επαναλαμβάνω τις προτάσεις μου, όχι γιατί έχω κανέναν γλωσσοδέτην. Οι έχοντες γλωσσοδέτη συνήθως επαναλαμβάνουν τις προτάσεις των, αλλά γιατί θέλω να εδραιωθούν αυτά. Επειδή, λοιπόν, ο Θεός Λόγος μάς έκτισε, Αυτός ενανθρωπίζει, για να μας προσαγάγει εις τον Πατέρα. Γιατί στο ερώτημα: «Ποιος έπρεπε να ενανθρωπήσει, ο Πατήρ, ο Λόγος ή το Πνεύμα το Άγιον;». Ο Λόγος· διότι Αυτός μας έκτισε, Αυτός αναλαμβάνει και την διόρθωσιν. Είναι εκπληκτικό! Αυτός είναι ο Μεσσίας. Αυτός είναι ο κεχρισμένος.  Ο Χριστός.

Στον διάλογό τους ο Κύριος με την Σαμαρείτιδα γυναίκα, περνούν από το θέμα «περί του Θεού» εις το θέμα «περί του Μεσσίου». «Λέγει αὐτῷ ἡ γυνή…». Βέβαια, ο Κύριος δημιουργούσε… σας λέω, αριστοτεχνικός ο διάλογος αυτός. Αν εδίδετο καμιά φορά η ευκαιρία να δει κανείς την αρχιτεκτονική αυτού του διαλόγου! Έδωσε μιαν αφορμήν εις την γυναίκα και λέγει η γυναίκα… - η οποία άρπαζε τα θέματα, επειδή είχε πνευματικά ενδιαφέροντα, θεολογικά ενδιαφέροντα. Σήμερα οι άνθρωποι δεν έχουν θεολογικά ενδιαφέροντα. Και δεν εννοώ τους θεολόγους, που έχουν δουλειά τους αυτό το έργον. Εννοώ τον λαό. Τον λαό, τον λαό! Ο λαός οφείλει να έχει, ο λαός οφείλει να έχει θεολογικά ενδιαφέροντα. Γι'αυτό, όχι ματαίως, είπα προηγουμένως, μία Σαμαρείτις, μία αγράμματη, μία γυναίκα, μία πόρνη, είχε θεολογικά ενδιαφέροντα. Πόσο περισσότερον εμείς πρέπει να έχομε όλοι θεολογικά ενδιαφέροντα;

«Λέγει αὐτῷ ἡ γυνή· οἶδα ὅτι Μεσσίας ἔρχεται ὁ λεγόμενος Χριστός· ὅταν ἔλθῃ ἐκεῖνος, ἀναγγελεῖ ἡμῖν πάντα». «Θα μας τα αναγγείλει όλα». «Γνωρίζω». Από πού το εγνώριζε αυτό η Σαμαρείτις γυναίκα; «Οἶδα ὅτι Μεσσίας ἔρχεται». Από πού το εγνώριζε ότι θα ήρχετο ο Μεσσίας; Εγώ σας είπα ότι οι Σαμαρείται ήσαν κάπου, περίπου ειδωλολάτραι. Επειδή έγινε μετοικεσία λαού, από τους Βαβυλωνίους πήραν τους Ισραηλίτας, τους πήγαν εκεί, στο σημερινό Ιράκ. Κατόπιν φέραν από εκεί πληθυσμούς. Έγινε εποικισμός του Ισραήλ με αλλοτρίους πληθυσμούς. Ανακατεύτηκαν αυτά τα πράγματα κι έτσι ο λαός αυτός ήταν κάτι περίπου ειδωλολάτρες. Από πού το εγνώριζε; Από τον Μωυσή. Είχε ακούσει. Σήμερα, ρωτήστε έναν άνθρωπο να σας πει: «Έχεις ακούσει ότι ο Αντίχριστος έρχεται;». Θα σας πουν: «Ναι. Τι είναι;». Έτσι, λοιπόν, κι αυτή είχε ακούσει. Το εγνώριζε από τον Μωυσή, όπως σας είπα.

Έρχεται. «Έρχεται», λέγει, «ο Μεσσίας». Έρχεται. Προσδοκία της γυναικός αυτής. Αναμονή. «Έρχεται!». Ευχάριστος δε προσδοκία. Ενώ όταν είναι δυσάρεστος η προσδοκία, δεν είναι προσδοκία, το ρήμα είναι ἐπ’ ἀγαθῷ· το ρήμα «προσδοκώ» είναι επί αγαθών πραγμάτων. Ενώ είναι δυσάρεστος η «προσδοκία», δεν είναι προσδοκία, για τον Αντίχριστον. Αποτροπαία η παρουσία του, αποτρόπαιος ο ερχομός του. Όμως εδώ είναι ευδοκία, προσδοκία ο ερχομός του Χριστού. «Γνωρίζω, λοιπόν, ότι έρχεται. Και τι;. Ἀναγγελεῖ ἡμῖν πάντα». «Θα μας τα φανερώσει όλα». «Τι θα μας αναγγείλει; Θα μας αναγγείλει τα περί του Θεού, Ποιος είναι ο Θεός». Σ’ αυτό το περίεργο χωνευτήρι θέσεων, σκέψεων, προτάσεων, λογισμών, φιλοσοφιών περί του Θεού. «Εκείνος θα μας πει. Γιατί περιμένομε Αυτόν να μας πει; Διότι έρχεται από τον Θεό. Και θα μας μιλήσει μετά κύρους και αυθεντίας».

Αγαπητοί μου, σπουδαίοι άνθρωποι υπήρξαν στη γη, κατά πάντα θαυμάσιοι, αλλά απλοί άνθρωποι. Άνθρωποι. Μα Πλάτων λέγεται, μα Αριστοτέλης λέγεται, μα φιλόσοφοι της Ανατολής και προ Χριστού, όποιοι κι αν είναι αυτοί, δεν μπορούσαν ποτέ να έχουν μαζί τους την αυθεντία: το να πει κάποιος «αυτό» και να είναι «αυτό». Σωστά ο Σωκράτης ονόμασε τον εαυτόν του «φιλόσοφον» και όχι «σοφόν». Διότι δεν μπορούσε να γνωρίζει. Διότι εγνώριζε την ανθρωπίνη φύση και το πεπερασμένο της ανθρωπίνης γνώσεως. Συνεπώς; Φιλόσοφος. Αγαπώ την σοφία. Ποιος θα μιλούσε, λοιπόν, μετ΄ αυθεντίας, μετά κύρους, παρά μόνον Αυτός που έρχεται. Αυτός θα μας μιλήσει.

Είναι δε έτσι… πάρα πολύ, έτσι, χαρακτηριστικό, πάντα ο χρόνος μικρός, όταν κάποτε, αναφέρεται σε έναν διάλογο του Πλάτωνος, «Εὐθύδημος» λέγεται, που ο Ευθύδημος συναντά τον Σωκράτη στον δρόμο:

-Πού πας -λέγει- Ευθύδημε;

-Πάω να θυσιάσω εις τους θεούς. Και πηγαίνω να προσευχηθώ (και φορούσε ένα στεφάνι στο κεφάλι).

- Και τι θα ζητήσεις;

- Να, τι άλλο, παρά να γίνω άρχοντας των Αθηνών, κυβερνήτης των Αθηνών και πλούσιος.

-Κι αν ο πλούτος -λέγει- σε εξοκείλει; Σε συμφέρει να το ζητήσεις αυτό;

-Όχι.

- Κι αν σταθείς κακός κυβερνήτης και πέσεις στην κατάρα του λαού, σε συμφέρει αυτό;

-Όχι. Τότε τι να ζητήσω;

-Δεν ξέρω, λέει ο Σωκράτης. Περίμενε. Θα έρθει Εκείνος που θα μας διδάξει πώς πρέπει να προσευχόμαστε!

Και ήρθε ύστερα από 400 τόσα χρόνια… Βλέπετε, λοιπόν, αγαπητοί μου; Κανείς δεν είναι αυθεντία. Μόνον Αυτός που έρχεται. Ο Ιησούς Χριστός, ο Μεσσίας.

«Θα μας τα πει, λοιπόν, όλα! Θα μας τα πει σε μας. Ἡμῖν». Προσέξτε, αυτή διέκρινε ότι ο Κύριος είναι Ιουδαίος. Από πού το διέκρινε; Πάντοτε ένας λαός με έναν άλλον λαό, δεν ντύνονται διαφορετικά; Είναι η προφορά, είναι πολλά πράγματα που φαίνεται ότι αυτός δεν είναι Αθηναίος, δεν είναι Έλληνας, είναι Έλληνας του εξωτερικού. Φαίνεται. -«Πώς», λέγει, «εσύ, Ιουδαίος, μιλάς σε μένα, σε μία Σαμαρείτιδα;». Και λοιπά. -«Εάν εγνώριζες Ποιος…» και τα λοιπά. -«Συ, Ιουδαίος». Θα μπορούσε λοιπόν να πει ότι «ἀναγγελεῖ ὑμῖν» με ύψιλον. «Θα αναγγείλει σε σας, τους Ιουδαίους». Αλλά η Σαμαρείτις λέει: «ἡμῖν» με ήτα. «Θα αναγγείλει σε μας». Γιατί; Αμέσως θέτει το θέμα της παγκοσμιότητος του Μεσσίου. «Δεν είναι αποκλειστικά για τους Ιουδαίους. Είναι και για μας». Θα ‘λεγε κανένας τότε εφεξής: «Για μας. Οι πάντες στην υφήλιο. Για μας». «Και θα μας τα πει όλα, πάντα». «Ἀναγγελεῖ ἡμῖν πάντα». Και για τον Θεό και για την λατρεία Του, αλλά και το πώς κανείς θα φθάσει να σωθεί.

Η έκπληξις… Ω μακαρία αγία Φωτεινή, την γιορτάζομε σήμερα. Φωτεινή ονομάστηκε. Είναι αγία. Έγινε ιεραπόστολος. Και όλοι οι συγγενείς της πίστεψαν. Ω αγία Φωτεινή, θα περίμενες ποτέ εκείνο το μεσημέρι, που πήγαινες να πάρεις νερό με το λαγήνι σου, την υδρία σου, στο προγονικό εκείνο πηγάδι, το φρέαρ του Ιακώβ, ότι θα συναντούσες τον Ίδιο τον Μεσσία; Το υποπτεύθηκες άραγε; Πού να το υποπτευθεί! Όταν είπε αυτά τα λόγια εις τον Κύριον, «λέγει αὐτῇ ὁ ᾿Ιησοῦς· ἐγώ εἰμι ὁ λαλῶν σοι». «Εγώ είμαι· που τώρα σου ομιλώ». Πέστε μου, θα μπορούσε να υπάρξει μεγαλύτερη έκπληξις απ’ αυτήν; Σίγουρα, ο ήλιος να έσβηνε και το φεγγάρι να έπεφτε και η γη να αναποδογυρίζονταν, δεν θα μπορούσαν να δημιουργήσουν τόσην έκπληξιν, όση αυτή: «Ήλθε ο Μεσσίας; Και είναι μπροστά μου; Είναι μπροστά μου! Αυτός που μου ζήτησε να πιει νερό! Γιατί, δεν μπορούσε να πιει νερό μόνος Του; Δεν μπορούσε να πει στο νερό που είναι στο πηγάδι βαθιά: «Ανέβα νερό να πιω;». Και ζήτησε από μένα να πιει νερό; Αυτός λοιπόν είναι ο Μεσσίας, ε; Αυτός που μου είπε ότι έχει το νερό το αιώνιο, που όποιος πιει, δεν θα ξαναδιψάσει ποτέ στη ζωή του».

Τι είπε ο Ιησούς; «Ἐγώ εἰμι». Ανοίξτε και ξεφυλλίστε ολόκληρη απ’ αρχής μέχρι τέλους την Παλαιά Διαθήκη και βρείτε… πόσες φορές θα βρείτε, αν όχι κάποιες μερικές χιλιάδες, αλλά πολλές εκατοντάδες, την φράση: «Ἐγώ εἰμι». Και η φράση αυτή λέγεται αποκλειστικά και μόνο από τον Θεό. «Ἐγώ εἰμι Κύριος ὁ Θεός σου…» και λοιπά, και λοιπά. «Ἐγώ εἰμι Κύριος ὁ Θεός σου…». Ώστε, λοιπόν, να πρώτη αποκάλυψις. «Ἐγώ εἰμι Κύριος τοῦ Ἰσραήλ». «Ἐγώ εἰμι ὁ Ἅγιος τοῦ Ἰσραήλ. Εγώ τώρα που σου ομιλώ». Ο Κύριος του Ισραήλ! Αυτόν που δεν μπόρεσε να χωρέσει στο μυαλό των διδασκάλων των Ιουδαίων. Γι'αυτό δεν πίστεψαν. Δεν πίστεψαν. Γιατί δεν χώρεσε στο μυαλό τους. Ήταν δε και παθιασμένη η ζωή τους, που δεν πίστευαν καν στον Θεό. Δεν πίστευαν τότε οι αρχιερείς στον Θεό. Το ακούσατε; Δεν πίστευαν στον Θεό οι αρχιερείς. Ήσαν Σαδδουκαίοι. Κοιτούσαν μόνο την τσέπη τους και τα συμφέροντά τους. Τίποτε άλλο! Να τα έχουν καλά με τους Ρωμαίους και να περνούν πολύ καλά. Ταλαίπωροι αρχιερείς, φτωχοί, πάμπτωχοι… Πιο φτωχούς η δημιουργία δεν γέννησε! Να είσαι ο υπηρέτης, ο λάτρης του Θεού και να μην πιστεύεις εις τον Θεόν. Έτσι απέρριψαν τον Μεσσία τους και Τον απορρίπτουν δύο χιλιάδες, τώρα, χρόνια.

Αυτή η γυναίκα έμεινε έκπληκτη. Διέγνωσε μέσα σ’ αυτήν την φρασούλα «Ἐγώ εἰμι» ότι είναι ο Κύριος του Ισραήλ. Μάλιστα πάνω σ’ αυτό, θα λέγαμε, Ποιος ακριβώς; Εκείνος που ήταν στο Σινά «ἐν γνόφῳ». Μέσα σε εκείνο το σκοτεινό σύννεφο, που έπιανε τρόμο τον άνθρωπο, και ομιλεί στον Μωυσή και του δίνει τον Νόμο. Προσέξτε, εις το Σινά δεν ήταν ο Πατήρ. Ήταν ο Υιός! Ήταν ο Λόγος! Ήταν ο Ίδιος! Είναι Εκείνος που είπε στον Μωυσή: «Δεν μπορεί κανείς να δει το πρόσωπό μου και να ζήσει». Του λέγει ο Μωυσής: «Με αποκαλείς φίλο σου. Δείξε μου το πρόσωπό Σου». -«Ποιος μπορεί να δει το πρόσωπό μου και να ζήσει; Αλλά θα σου κάνω τη χάρη. Μπες σε εκείνη την τρύπα στον βράχο, στο Σινά. Εγώ θα περάσω. Θα βάλω μπροστά την παλάμη μου. Θα περάσω και θα δεις τα οπίσθιά μου. Όχι το πρόσωπό μου». Λέει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος: «Ποια είναι τα ‘’οπίσθια του Θεού’’; Είναι η Ενανθρώπησις. Θα δεις μόνον την Ενανθρώπησή μου». Και την είδε ο Μωυσής. Πού την είδε; Εις το όρος Θαβώρ. Εκεί που ο Ηλίας και ο Μωυσής λαλούσαν με τον Κύριον. Αλλά και ο Ηλίας, του δόθηκε μήνυμα ότι θα δει τον Θεό. Λαίλαψ, σεισμός! Όχι εδώ ο Κύριος. Όχι εδώ ο Κύριος. Πέρασε μία αύρα. Εδώ ο Κύριος! Εδώ τώρα δεν έχομε ούτε γνόφον, ούτε λαίλαπα, ούτε αύρα, αλλά το πρόσωπον του Θεού εν προσώπω Ιησού Χριστού. Γι'αυτό σας είπα, και θα δικαιολογείτε γιατί ακριβώς ήταν η μεγάλη έκπληξις γι΄ αυτήν την γυναίκα. Έκπληξις!

Αλλά και για μας είναι μεγάλη έκπληξη που μπορούμε να μελετούμε και να γνωρίζομε τον λόγο του Θεού και να λέμε: «Κύριε, Ποιος είσαι; Ο Κύριος του Ισραήλ; Ο Άγιος του Ισραήλ; Ο Δημιουργός του παντός; Συ που έκανες τα σύμπαντα. Έκανες και τα μυρμήγκια, τις μέλισσες και τις πεταλούδες και τα λουλουδάκια του αγρού. Τα έκανες όλα με τόση σοφία! Από τα παμμέγιστα έως τα πιο μικρά. Εσύ; Εσύ;».

«Ἐγώ εἰμι, ὁ λαλῶν σοι». Η γυναίκα τα ‘χασε. Αφήνει το σταμνί, δεν έδωσε νερό εις τον Κύριον, αφήνει το σταμνί, την υδρίαν και τρέχει στην πόλη. Και λέγει εις τους ανθρώπους: «Ελάτε, ελάτε να δείτε… Ελάτε να δείτε, να δείτε ένα πρόσωπο, έναν άνθρωπο. Μήπως Αυτός είναι ο Μεσσίας. Ελάτε να Τον δείτε». Και έτρεξε σχεδόν η πόλις να δει Ποιος είναι Αυτός. Και είπαν: «Όχι γιατί μας το είπε αυτή η γυναίκα, η συμπατριώτισσά μας, αλλά γιατί με τα μάτια μας τώρα είδαμε Ποιος είναι ο Ιησούς». Ο Οποίος και έμεινε εις την πόλη τους δύο ημέρες. «Αὐτοὶ γὰρ ἀκηκόαμεν, καὶ οἴδαμεν ὅτι αὐτός ἐστίν ἀληθῶς ὁ σωτὴρ τοῦ κόσμου, ὁ Χριστός». «Εμείς οι ίδιοι ακούσαμε από το στόμα Του, εμείς οι ίδιοι τώρα γνωρίζομε ότι Αυτός αληθινά είναι ο Σωτήρας του κόσμου, ο Χριστός». Ο Σωτήρας του κόσμου, ο Χριστός, έναρθρα. Ο. Όχι κάποιος σωτήρας. Ο Σωτήρας. Ο συγκεκριμένος. Ο Ένας, ο Μοναδικός. «Το είδαμε, το κρίναμε. Αληθινά είναι Αυτός. Και είναι σωτήρας όχι μόνον των Ιουδαίων, αλλά και ημών των Σαμαρειτών. Και όλου του κόσμου». Γι΄αυτό ο Κύριος είπε κάποτε τελειώνοντας την ζωή Του στη γη, μετά την Ανάστασή Του, τελειώνοντας την αποστολή Του στην γη, είπε στους μαθητάς Του: «Μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, ἀρξάμενοι (: κάνοντας αρχή)  ἀπὸ Ἱερουσαλήμ, το κέντρον, από την Ιουδαία, μετά πηγαίνετε στην Ιουδαία, στην επαρχία της Ιερουσαλήμ, στην Σαμάρεια, σε όλη τη γη, εἰς πάντα τὰ ἔθνη». Γιατί πραγματικά Αυτός είναι ο Μεσσίας, αγαπητοί.

Έτσι, βλέπομε σήμερα η Εκκλησία μας μάς προβάλλει την Κυριακή της Σαμαρείτιδος, όπως λέγεται, μας προβάλλει αυτόν τον θαυμάσιον διάλογον που καταγράφει ο ευαγγελιστής Ιωάννης, τον διάλογον του Κυρίου με την Σαμαρείτιδα γυναίκα, που συζητούνται τα δύο πελώρια, αυτά, θέματα, περί του Θεού και περί του Μεσσίου. Επιτρέψατε να σας προτείνω έναν διάλογο, μία συζήτηση. Με ποιον; Ο καθένας με τον εαυτό του. Να μελετάει σε όλη του την ζωή ό,τι αφορά στον Θεό. Και ό,τι αφορά στον Μεσσία. Και κάθε φορά που μέσα του μελετά, στην Γραφή και μέσα του, μέσα του και στην Γραφή, διαρκώς μελετά το πρόσωπο το Θεανθρώπινο του Χριστού, τόσο πιο πολύ θα το ανακαλύπτει. Και τόσο πιο πολύ θα μαθαίνει ό,τι μπορεί να μάθει ο πεπερασμένος άνθρωπος από τον άπειρο Θεό. Και τότε θα μπορούμε να λέμε ότι αποκτήσαμε κοινωνία με τον Θεό. Αυτή η κοινωνία που έσπασε κάποτε μέσα στον Παράδεισον και απεκατεστάθη με τον Ιησούν Χριστόν.

ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:

Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

• Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.
• https://www.arnion.gr/
• https://www.impantokratoros.gr