Γέροντας Ευσέβιος Βίττης - Η Κατάκριση μέρος Γ΄

Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού πατρός

Ευσεβίου Βίττη με θέμα: 
Η ΚΑΤΑΚΡΙΣΗ

- ΜΕΡΟΣ Γ' -

Η φωνή της πατερικής σοφίας απέναντι στο πάθος της κατάκρισης Β΄

Είπε κάποιος γέρων: Όπως εκείνος που δέχεται στον κόρφο του φωτιά καίγεται, έτσι δεν θα ξεφύγει την καταλαλιά αλλά θα βλαβεί από αυτήν και εκείνος που επιδιώκει τις πολλές συντυχιές. Αυτός αναφέρεται στους μοναχούς βέβαια διότι λέει, άμα βγεις και φύγεις από το κελί σου κι αρχίσεις να πας από δω κι από κει θα γίνουν κατηγορίες του ενός προς τον άλλο. Γι’ αυτό, λοιπόν, πρόσεχε να είσαι συγκεντρωμένος στο θέμα αυτό. Βέβαια δεν αναφέρεται κατευθείαν στους ανθρώπους που ζουν στην κοινωνία, που έχουν σχέσεις, αλλά για σκεφθείτε πόσες είναι οι φορές εκείνες κατά τις οποίες έγινε μια συνάντηση και δεν έγινε κάποιο κουτσομπολιό; Πολύ σπάνιο αυτό… Μιλούμε για τον άλφα και τον βήτα κατά τρόπον τέτοιον, που δεν μας οικοδομεί.

Και η Αγία Συγκλητική, είναι μια πάρα πολύ σοφή οσία και αγία, πολύ, πρώτου μεγέθους οσία· πολλοί την συγκρίνουν με τον Άγιο Αντώνιο, τόσο μεγάλη μορφή ήταν. Κι όταν διαβάσει κανείς τη βιογραφία της δεν θα δει τόσο πολλά στοιχεία ιστορικά όσο θα δει πολλά διδακτικά, διότι μιλάει πάρα πολύ ωραία. Λοιπόν τι λέει για την κατάκριση:
Έλεγε η μακαρία Συγκλητική ότι είναι βαρύ και ολέθριο η κατάκριση· για κάποιους όμως είναι τροφή και ανάπαυση, ξεκουράζονται, τρώνε πνευματική τροφή ενώ πρόκειται περί απορριμμάτων εν πάση περιπτώσει και ακαθαρσιών. Εσύ όμως μη θέλεις να γίνεις δοχείο κακών αλλά κάνε την ψυχή σου απλή, γιατί αν υποδεχθείς τη δυσωδία του λόγου αυτού που κατακρίνει θα δημιουργήσεις κηλίδες ακαθαρσίας στην ψυχή σου. Επομένως μολύνεις τον εαυτό σου δεχόμενος την κατάκριση των άλλων. Θα ‘ρθουν λογισμοί, που θα σου έρχονται διαρκώς και θα μισείς εκείνους τους οποίους συναναστρέφεσαι και οι οποίοι σε συναναστρέφονται χωρίς λόγο· διότι αν γεμίσουν τα αυτιά σου από την απανθρωπία και τη σκληρότητα αυτών που κατηγορούν θεωρώντας τους άλλους ανθρώπους θα τους βλέπεις όλους εχθρικά, θα γίνεις δύσπιστος, θα τους θεωρείς ότι όλοι είναι τέτοιοι, ενώ δεν είναι… Πρέπει λοιπόν να φυλάγεις τη γλώσσα σου και την ακοή σου, για να μη λες κάτι εις βάρος των άλλων αλλά και ούτε να ανέχεσαι να ακούς τέτοια πράγματα. Και είναι γραμμένο να μην παραδέχεσαι πράγματα μάταια και καθόλου οικοδομητικά από τους άλλους.

Και αλλού λέγει πάλι: Αυτόν που μιλούσε εις βάρος του διπλανού του τον έδιωχναν, είναι στους Ψαλμούς αυτό γραμμένο, και σ’ εκείνο το σημείο λέει πάλι ο ψαλμωδός: δεν θέλω να μιλάω για το τι κάνουν οι άλλοι. Εμείς όμως μιλάμε και για ό,τι δεν κάνουν οι άλλοι. Άλλο πράγμα. Που πάει πλέον, μεταφέρεται η κατηγορία, γίνεται συκοφαντία, το κουτσομπολιό γίνεται συκοφαντία. Πρέπει λοιπόν να μην παραδεχόμαστε αυτά που λέγονται εις βάρος των άλλων, συνεχίζει η Αγία Συγκλητική, και να μην τα πιστεύουμε αυτά που λένε εις βάρος των άλλων ανθρώπων. Αντίθετα, να ενεργούμε σύμφωνα με αυτά που λέει ο προφήτης· κι εγώ, λέει, μοιάζω σαν εκείνον που δεν ακούει, που είναι κουφός, και δεν μιλάει γιατί δεν έχει λαλιά. Καὶ ἐγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος οὐκ ἀκούων καὶ οὐκ ἔχων ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ ἐλεγμούς. [Ψαλμός 37] Μοιάζω, λοιπόν, σαν κουφός και βουβός. Τόσο πολύ, λέγει η Αγία Συγκλητική, ότι πρέπει να φθάσουμε, σ’ αυτό το σημείο πρέπει να φθάσουμε· ένα σημείο που μπορούμε να κρίνουμε τον εαυτό μας αναλόγως.

Ο Άγιος Χρυσόστομος: μη κατηγορείς, μη χτυπάς, μη βρίζεις τον άλλον. Ο άλλος έχει ανάγκη από φάρμακα και όχι από τραύματα. Έχει ανάγκη ελέους και όχι από ξίφος. Όταν τα σκεφτόμαστε όλα αυτά και χαλιναγωγήσουμε τη γλώσσα μας και βγάλουμε την απανθρωπία τότε πλέον θα μπορούμε να παρηγορούμε τους άλλους ανθρώπους. Πολύ σπουδαίο αυτό που λέγει ο άγιος Πατήρ!

Και προχωρούμε παρακάτω στον Άγιο Ισαάκ το Σύρο: Να επιμένεις πάντοτε να λες τον καλόν λόγο για τον άλλον και δεν θα σε βρίσει κανένας. Γιατί η κακολογία και η κατάκριση και το κουτσομπολιό γεννάει κακολογία ενώ η ευλογία γεννάει ευλογία. Την ημέρα που θα κακολογήσεις κάποιον να σκέπτεσαι τον εαυτόν σου νεκρόν· και άνθρωπο που άδικα παρουσίασες σε ό,τι κι αν κάνεις καλό, έστω κι αν νομίσεις πως μιλάς για να οικοδομήσεις τους άλλους, τον αδικείς. Δεν πρέπει να κατεδαφίζεις το δικό σου σπίτι για να χτίζεις το σπίτι κάποιου άλλου. Κι αν κανένας άλλος πάει να μιλήσει εις βάρος κάποιου άλλου μπροστά σου, δείξε δυσαρέσκεια και τότε θα βρεθείς φυλαγμένος από την οργή του Θεού και από εκείνον που άλλοι κατηγορούν.

Και ο όσιος Υπερέχιος, που είδαμε προηγουμένως: ας μην προφέρει το στόμα σου λόγο εις βάρος του άλλου γιατί η κληματαριά δεν βγάζει αγκάθια. Θεωρείς τον εαυτό σου καλόν; Αν είναι καλός, καλά λόγια να λες. Αν λες ότι είσαι καλός και κατηγορείς τον άλλον, είσαι κληματαριά που βγάζει αγκάθια· δηλαδή δεν είσαι καν κληματαριά, είσαι αγκάθι.

Και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: καθήμενος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ σου κατελάλεις [Ψαλμός 49] κάνει έναν υπομνηματισμό στον  Ψαλμό αυτόν, λοιπόν, για να τον διορθώσω, λέει ο άλλος, τα λέω αυτά· δεν χρειάζεται να διαβάλεις κρυφά, αλλά όπως διέταξε ο Χριστός, να πας να διορθώσεις τον άλλον ιδιαιτέρως. Μίλησέ του γι’ αυτό το πράγμα, εάν έχεις τη δυνατότητα να του μιλήσεις. Γιατί οι δημόσιες κατηγορίες συχνά καθιστούν τους ανθρώπους πιο αδιάντροπους και σπρώχνει στο ακριβώς αντίθετον αυτός ο λόγος τον οποίον λέει κανείς εις βάρος. Γιατί, διότι εσύ επιδιώκεις να χτυπήσεις την καλή του φήμη και γίνεται το αντίθετο. Αυτό γίνεται με καλούς λόγους, δηλαδή τον να στηρίξεις τον άλλον, κι όχι με κατηγόριες. Μην κατηγορείς λοιπόν και μην κακολογείς για να μην μολύνεις και τον εαυτό σου, να μην μολύνεις και αυτόν που σε ακούει. Μην ανακατεύεις βόρβορο με λάσπη, με πηλό για να κάνεις τούβλα αλλά πλέκε στεφάνια από ρόδα και μενεξέδες κι άλλα λουλούδια. Και μην κουβαλάς κοπριά με το στόμα σου όπως κάνουν τα σκαθάρια. Δεν ξέρω αν τα ξέρουν όλοι ή αν έχουν δει τα σκαθάρια· ό,τι κοπριές βρίσκουν από ζώα τις κάνουν στρογγυλούς βώλους και τις κυλούν με το στόμα τους, αυτή τη δυνατότητα έχουν. Και αυτό κάνουν όσοι κατηγορούν και κατακρίνουν τους άλλους, αυτοί απολαμβάνουν πρώτοι δυσωδία. Φρόντιζε να φέρνεις άνθη σαν τις μέλισσες και κάνε κηρήθρες όπως εκείνες και γίνε επιεικής προς όλους. Τον φιλοκατήγορο τον αποστρέφονται όλοι σαν κάποιον που βρωμάει, σαν βδέλλα που ρουφάει το αίμα, σαν σκαθάρι που τρέφεται με την κόπρον του κακού των άλλων. Τον άνθρωπο, όμως, που μιλάει με καλό τρόπο κι αποφεύγει την κακογλωσσιά και την κατάκριση, τον πλησιάζουν όλοι ως κοινόν μέλος όλων, ως γνήσιον αδελφόν, ως γιο τους, ως πατέρα τους, ως φίλο τους. Σκέψου για λίγο τον Φαρισαίο· δεν ήταν σαν τον Τελώνη αλλά έγινε χειρότερος από τον Τελώνη επειδή κατέκρινε τον Τελώνη και τον κακολόγησε. Δεν ήταν Φαρισαίος ο Τελώνης αλλά αποδείχτηκε εναρετότερος από τον Φαρισαίο διότι κατηγόρησε τον εαυτό του. Θέλεις να κατηγορήσεις; Έχεις μένος να κατηγορήσεις; Κατηγόρει τον εαυτό σου, λέγει ο Άγιος.

Και προχωρούμε παρακάτω. Ας παιδεύσουμε τη γλώσσα μας να έχει χαλινάρι. Και να μην λέγει όλα όσα λέγει επειδή τού ‘ρθαν έτσι του κάπνισε, έτσι ήρθαν στο μυαλό του. Μη αλλήλους δάκνειν και κατεσθίην, να μην δαγκώνουμε και κατατρώγουμε ο ένας τον άλλον. Θέλεις να κατηγορήσεις; Πες τις αμαρτίες σου. Εάν γίνεις άλλου κατήγορος, κολάστηκες. Εάν κατηγορήσεις τον εαυτό σου, στεφανώθηκες. Είναι μαχαίρι ακονισμένο η γλώσσα. Αλλά ας μη φέρουμε και δημιουργούμε θραύματα στους άλλους αλλά ας κόβουμε με το μαχαίρι αυτό τις δικές μας σαπίλες.

Είπε κάποιος γέροντας: αν κάποιος κατηγορήσει κάποιον και τον ελέγξει η συνείδησή του πρέπει να πάει και να βάλει μετάνοια στον άλλον και να του ζητήσει συγγνώμη, λέγοντας σε κατηγόρησα αδελφέ μου. Και λάβε τα μέτρα σου στο εξής να μην γελαστείς και πέσεις στο ίδιο αμάρτημα· η καταλαλιά και η κατηγορία του άλλου είναι θάνατος της ψυχής.

Αυτός είναι ένας τρόπος ωραίος, που μπορεί κανείς να προσέξει. Διότι άμα πάω να ζητήσω συγγνώμη ταπεινώνομαι, εξευτελίζομαι μπροστά του· το ξανακάνω; Δεν το ξανακάνω. Αλλά να έχω τη δυνατότητα αυτή, να ζητήσω συγγνώμη.

Αν κάποιος κατηγορήσει κάποιον μπροστά σου, κοίτα να μην εντραπείς και να του πεις, ναι, έτσι είναι όπως τα λες, αλλά σώπασε και μην λες τίποτα. Ή πες του, εγώ, αδελφέ μου, είμαι αμαρτωλός, εγώ ο ίδιος είμαι καταδικασμένος, δεν μπορώ να κρίνω τον άλλον· έτσι σώζεσαι κι εσύ, σώζεις και τον άλλον, λέει πάλι ένας ανώνυμος γέροντας στον «Ευεργετινό».

Κι ο άγιος Ησαΐας ο Αναχωρητής: αν κάποιος αδελφός βιαστεί από τον πειρασμό να μιλήσει εις βάρος κάποιου άλλου μπροστά σου, μην ντραπείς να του πεις ότι αμαρτάνει απέναντι του Θεού. Και πες του, με συγχωρείς αδελφέ μου, εγώ είμαι ένας ταλαίπωρος άνθρωπος και αυτά που λες εναντίον του άλλου είναι και δικά μου, έτσι εκθέτεις κι εμένα και δεν μπορώ να τα βαστάξω αυτά. Εάν δεν νιώθεις εσύ ότι σπρώχνεις στην καταλαλιά, σκέψου πως αν ακούσει ό,τι είπες εις βάρος του άλλου, θα στενοχωρηθεί ο αδελφός. Αυτό δε, θα σε βοηθήσει να αλλάξεις γνώμη και να νιώσεις ανακούφιση, μη υποχωρώντας στον πειρασμό του να πεις κάτι άλλο· αλλά άκουσες κάτι, βάλε φερμουάρ στο στόμα, μην το λες παρακάτω. Το άκουσες· προσευχήσου!

Αδελφοί μου, αν είχαμε αυτό το πράγμα, αυτή την καλή συνήθεια… Άκουσα κάτι, έτσι ή αλλιώς, έτυχε να το ακούσω, ας μην το δουλέψω μέσα μου. Μπορώ να γονατίσω μπροστά στην εικόνα του Χριστού, της Παναγίας και να πω, Θεέ μου, Παναγία μου, σε παρακαλώ, βοήθησε αυτόν τον άνθρωπο. Υπέπεσε σε αυτό το αμάρτημα, σε αυτή την έννοια που άκουσα· βοήθησέ τον! Αν ήταν παιδί μου, αν ήταν δικός μου άνθρωπος, δεν θα το ‘καμνα; Γιατί μας λείπει τόσο πολύ η αγάπη; Μπορεί κάποιοι να το κάνουν. Αλλά πρέπει να το κάνουμε όλοι!

Κάποιοι αιρετικοί από την Αλεξάνδρεια πήγαν στον Αββά Ποιμένα κι άρχισαν να κατηγορούν τον αρχιεπίσκοπο Αλεξανδρείας και να λένε πως δεν είναι χειροτονημένος κανονικά, τον χειροτόνησαν πρεσβύτεροι κλπ. Ο Αββάς δεν είπε τίποτα. Φώναξε στον υποτακτικό του και του λέει, σε παρακαλώ, αδελφέ, βάλε κάτι στους αδελφούς να φάνε. Δεν τους είπε τίποτα. Να φάνε· το οποίο σήμαινε, αφού φάνε να παν στο καλό. Έτσι κάναν συνήθως. Με τον τρόπον αυτόν τους δίδαξε. Ήταν ένας ωραίος τρόπος! Δεν τους ήλεγξε. Αλλά κατάλαβαν αυτοί ότι ο γέροντας, που ήταν περίφημος, ένας από τους πιο διακριτικούς γέροντες που έχουμε μέσα στην ασκητική ιστορία, τους εδίδαξε με αυτόν τον τρόπο. Δεν μου αρέσουν αυτά. Αλλά με ευγένεια! Επειδή είχε κύρος, δεν τους είπε, φύγετε από δω, μην σας δω κλπ. Βάλτους αδελφέ να φάνε! Αφού φάνε, άντε λοιπόν να πάτε στο καλό, ευχαριστώ πάρα πολύ για την επίσκεψη που κάνατε. Και τελείωσε η υπόθεση.

Συνεχίζεται...

Πηγή: https://www.impantokratoros.gr